Said'in kitabı,tamamen iddiasız ve çocukça
bir heves sonucu on bir yaşında yazılmış olduğundan Türkiye'de
felsefe alanında yapılan çalışmalara bir katkıdan çok, amatörce
bir deneme mahiyetinde ayrı bir anlam taşımaktadır. 70 yıl önce
Türkiye şartlarında yetişen henüz ortaokul çağlarındaki bir çocuğun
ilgi alanı, bilgi birikimi ve ifade gücüyle bugünün aynı yaşlardaki
çocuklarının durumunu siz karşılaştırabilirsiniz.
|
|
|
| |
|
|
|
ÇOCUKTU AMA
FİLOZOF BİR ÇOCUKTU
|
Haftalar öce sizin için 12 yaşında Felsefe Tarihçesi
yazan Said Rıza Bölükbaşı'nın nerede olduğunu araştıran
gazeteciler Amerika'da olduğunu öğrenirler.Bundan
sonrasını onlardan dinleyelim:
"Okyanusları aşacak bir kayığımız olmadığı için
oralara kadar ulaşamadık.Onun yerine mahalle mektebinden
arkadaşı Abdullah Efendi'yi evinde enseledik. O'da
çok şeker bir adam çıktı. Abdullah Efendi'ye Said
Rıza'yı sorduk; o da sorumuza uzun bir cevapla karşılık
verdi: "Öncelikle Gökyüzü sayfasına bana bu mevzuyu
anlatma fırsatı sağladığı için şükranlarımı bildirmek
istiyorum. Said Rıza'ya gelince; biz o zaman daha
küçüktük. Said Rıza ne zaman konuşsa 'filozof gibi
çocuk' der, onunla dalgamızı geçerdik. sonra olan
oldu. Said Rıza o meşhur kitabını, Felsefe Tarihçesi'ni
yazdı. Böylece "12 yaşında Felsefe Tarihçeasi'ni
yazan ilk çocuk" ünvanına sahip oldu. Yazdıtkları,
küçüklerden çok büyükleri gıdıkladı. Doğrusunu sorarsanız
biz o günden sonra Said Rıza'yı çok kıskandık. Geceleri
kitaplar yazmaya çalıştık.Ama hiçbirimiz başarılı
olamadık.Ne de olsa Said'in babası Rıza Tevfik'ti.
O da filozofun tekiydi. iyi kulak çekerdi. Said arkadaşımızın
kulakları çekile çekile büyüdüğü için nasihatlari
çabucak kavramış ve 12 yaşında yazar olmuştu.Şimdi
onun kitabından Sokratesi'i anlattığı bölümü size
yüksek sesle okumak istiyorum. ben kitabın burasına
bayılıyorum. Sizin de bayılacağınızı umarım. Dinleyin
bizim Said, Sokrates için neler yazmış:
Sokrat, gayet büyük bir adamdı. Hem de meşhur bir
fellesoftu. Milattan 469 sene evvel Atina'da doğmuş
ve 399 senesinde yine orada vefat etmişti. Onun karısı
da vardı ama Sokrat'ı hiç sevmezdi. Adı Xantippe idi.
sokrat ile hiç iyi geçinmezdi.Hatta bir gün feylesoftun
başına su testisini atıp kırmış ve zavallı Sokrat'ın
başından aşağı sular akmış.Feylesof bu terbiyesiz
kadına darılmamış. Gülerek: 'Fırtınadan sonra yağmur
gelir!' demiş. Bu sözde gayet büyük bir mana var.
Bu feylesoft bir iddasında birçok Allah'ı inkar etmiş.
O vakit Rumlar, birçok Allahlar'a inanırmış."Bizim
birçok Allahları'mızı inkar etti!" diye Sokrat'ı
öldürdüler. Fakat burada Rumlar yanlışlık ettiler.Çünkü
Sokrat, Rumların Allahları'na inanmıyordu; ama asıl
salih Allah'a inanıyordu: "Dünyadaki şeyleri
kim yaptı?,, Dünyada, herşeyde güzel bir tertip vardır.
Elbette bunu büyük bir akıllı kuvvet yapmıştır!..
diye iddia ediyordu...Ama Rumlar yine anlayamadılar.Onu
dinsiz Allah'sız bir adam sandılar. Düşmanları da
hıyanetlik ettiler. Sonra hapse atıldı.Orada 25 gün
kaldı. En iyi talebeleri yanındaydı.Sokrat daima onlara
ders verirdi.'Biz öldükten sonra ruhumuz yine yaşayacak!'
diye nutuklar verirdi.Sonra talebeliri onu hapibten
çıkarmak istediler, o istemedi. 'Memleketim benim
için ne yaparsa ben ona razıyım!' dedi. Sonra hükümet
adamları geldiler; ona baldıran suyu verdiler. Sokrat
o fena zahiri içti, ölünceye kadar yine ders verdi.Hep
talebeleri ağladılar, ondan sonra sokrat'ın nasıl
öldüğünü yazdılar.Onu çok methettiler.
Bu feylesoftun hiç eseri yoktur, fakat fikirlerini
ağızdan söylemişti.O fikirleri bize nakleden Eflatun'dur.
Bir de Xenophon'dur. Bu iki kişi onun en iyi talebesiydi.
Biliyoruz ki feylesoftlar evvelleri hep dünya ile
meşgul olurlardı.Sokrat dedi ki : "Sade dünya
ile meşgul olmayınız; biraz da kendinizi biliniz!'
bu sözün Rumcası "gnothi sauton"dur. Sokrat'ın
mesleği asıl buydu.Onun için birçok feylesoftlar diyorlar
ki, Sokrat felsefede yeni yol açmıştır. Ondan evvel
insanı o kadar düşünmüyorlardı.Sonra en çok insan
üzerine düşünmek meslek oldu.
Lakin Sokrat'ın mesleği yalnız bu kadar değildi. O
zaman bir çok şarlatan Sofistler çıkmıştı. Onları
Sokrat susturdu. Yukarıda bunları hep söyledim.
Bu feylesoftan sonra Eflatun geliyor; Sokrat'ın en
meşhur talebesi oydu"
|
| |
|
|
|
|